Ciemna strona baśni: Królewna Śnieżka

Postanowiłam ponownie sięgnąć po książkę Bruno Bettleheima i pokazać kilka aspektów jednej z najpopularniejszych baśni w interpretacji psychoanalitycznej. Oczywiście z moim bezstresowo- refleksyjnym komentarzem:D

bruno
U matki Królewny Śnieżki pragnienie posiadania dziecka łączy sie z ukłuciem w palec
i pojawieniem się krwi. Symbolika jest tu dość ciekawa- kiedy kobieta jest gotowa do posiadania dziecka, musi pojawić się krew. W ten sposób baśń oswaja dziewczynkę z przyszłą menstruacją oraz krwią towarzyszącą pierwszemu zbliżeniu. Obraz ma uspokoić dziecko i zasugerować, że krwawienie jest zjawiskiem naturalnym i koniecznym, kiedy osiągniesz dojrzałość i zapragniesz potomstwa.

tumblr_mb7zxsv22m1r6y67yo1_500
Biała cera Królewny wywołuje przekonanie o jej delikatności i niewinnosci. Zestawienie jej z czerwonymi jak krew ustami (w innych przekładach rumieńcami) sugeruje natomiast dualizm jej natury- z jednej strony aseksualnej, niewinnej, a z drugiej erotycznej. Jednocześnie czerwień oznacza wewnetrzne popędy, namiętności i emocje (ID), poskramiane jednak przez czystość i doskonałość bieli (superego).

Szczęśliwe dzieciństwo Śnieżki kończy się wraz ze śmiercią matki. Macocha reprezentująca archetyp narcystyczny, ulega niechęci i zazdrości w stosunku do przybranej córki – jej dojrzewanie oznacza bowiem nieuchronność starości, a w końcu
i śmierci. Macocha uosabia złą stronę matki – kontrolującą i toksyczną. Może też reprezentować nasze wewnętrzne ograniczenia, bariery, które nie pozwalają na rozwinięcie pełni możliwości.

snow_white_and_the_hunstman___revanna_early_concep_by_jeffsimpsonkh-d528p7m Źródło

Postać Myśliwego podobnie jak w Czerwonym Kapturku staje się substytutem nieobecnego ojca. W dziecięcej wyobraźni jest on obrońcą przed bestiami – kontroluje je i poskramia. Psychoanaliza łączy go z umiejętnością panowania nad wlasnymi popędami. Dziewczynka czerpie satysfakcję, że mężczyzna udziela jej wsparcia w konflikcie z drugą kobietą . Tymczasem Myśliwy (opiekun, obrońca) nie opowiada sie jasno po żadnej stronie- nie wypełnia wprawdzie polecenia Królowej, ale zostawia Śnieżkę w lesie na niemal pewną śmierć. Nie chce on pełnić roli przewodnika w dojrzewaniu dziewczynki. Jednocześnie opuszczenie Śnieżki przez Myśliwego zdaje się sugerować niemożność jej dalszego przeciwstawiania się wewnętrznym namiętnościom.

92dd351d0a69ae3a4f0e21c5ce3919c8Źródło

Macocha zgodnie z pradawnymi wierzeniami, spożywając serce dziewczyny chce wejść w posiadanie jej naturalnych przymiotów.

Teoretycznie Śnieżka wycofuje się z rywalizacji i ucieka do świata dziecięcego (krasnoludki, symbolizują bowiem wg Bettleheima zatrzymanie się na pewnym etapie, nieosiągnięcie pełni dojrzałości). Relacja królewny z nowymi znajomymi jest zatem pozbawiona jakiegokolwiek aspektu seksualnego. Całe szczęście:)

Autor zauważa, że Śnieżka bynajmniej nie jest pozbawiona narcyzmu i odrobiny próżności, dlatego tak chętnie i z zainteresowaniem przyjmuje oferty przebranej macochy. Najpierw gorset, który ma wyeksponować kobiecość, potem zatruty grzebień, również służący podkreśleniu urody.

just-snow-white_o_832372
Prezenty Złej Królowej nie doprowadzają do śmierci dziewczyny, ale do jej bezwładności, uśpienia, zahamowania budzącego się erotyzmu i kobiecości. Bettleheim ładnie nazywa ten proces regresją do stanu utajenia.

W końcu Śnieżka próbuje zatrutego jabłka (owocu od zawsze symbolizującego pokusę i płciowość, tutaj znów pojawia się znacząca czerwień), traci tym samym niewinność i zapada w sen.

apple
Na szczęście, jak to w baśniach bywa, pojawia się Książę (chyba skrywający skłonności nekrofilskie) i postanawia zabrać pięknego trupa do domu:D
Sen w szklanej trumnie jest ostatnim etapem dojrzewania królewny. Wychodzi z okresu beztroskiego dzieciństwa i w cudowny sposób budzi się już jako młoda kobieta.
Od tej chwili Śnieżka osiaga symboliczną umiejetność łączenia czerwieni z bielą czyli harmonijną koegzystencję ID z superego.

Tutaj moja ulubiona, filmowa adaptacja tej klasycznej baśni.

A tutaj  mój poprzedni wpis na temat ciemnej strony Czerwonego Kapturka:)

Dzięki za uwagę:D

Reklamy

2 thoughts on “Ciemna strona baśni: Królewna Śnieżka

  1. Kiedyś koleżanka próbowałam psychologicznie przetłumaczyć śpiącą królewnę i okazało się to dość przerażające… Post jak najbardziej interesujący i na pewno dowiedziałam się wielu ciekawych rzeczy aczkolwiek dla mnie bajka zawsze będzie bajką i nie mam sumienia obdzierać jej z magi i naiwności ;))

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s